Waarom sommige dingen nog wel lukken tijdens een burnout?
Waarom kan ik wel sporten, maar lukt werken niet? Waarom voelt koffie drinken met een vriendin prima, maar met een collega ineens te veel?
Waarom kan het ene mailtje nog wel beantwoord worden, terwijl ik bij het andere compleet vastloop?
Dit vroeg een coachee mij afgelopen week. Deze vragen hoor ik vaker van mensen die overspannen zijn of in een burn-out zitten. Het voelt tegenstrijdig. Alsof het niet klopt. Alsof je je aanstelt. Want twee weken geleden kon je dit toch nog wel?
Hoe mentale en emotionele conditie langzaam afneemt
Maar wat vaak gebeurt, is dat bepaalde condities langzaam zijn afgebouwd.
We kennen allemaal fysieke conditie. We begrijpen dat je niet én een marathon loopt en daarna nog een zware crossfittraining doet. Dan neem je rust, zodat je spieren kunnen herstellen en sterker worden.
Maar mentaal en emotioneel verwachten we vaak iets anders van onszelf. Daar denken we soms dat we eindeloos kunnen blijven geven.
Burnout en mentale belasting: verschillende soorten energie
In werkelijkheid hebben we op veel verschillende gebieden een soort werkconditie, zoals:
E-mailconditie.
Vergaderconditie.
Collega-verdraagconditie.
Emotionele energieconditie.
Overzichtconditie.
Concentratieconditie.
Maar ook thuis: kinderverdraagconditie, sociale conditie, ontspanningsconditie.
Wat gebeurt er als je te lang over je grens gaat?
Zolang je binnen je grenzen blijft, in het groen, bouw je die conditie op.
Maar als je structureel over je grens gaat, in het rood, dan breek je juist iets af. Dan zakt je basisniveau.
Dat is vaak waarom iets wat kort geleden nog lukte, nu ineens niet meer lukt. Je kunt jezelf wel even pushen om weer op dat oude niveau te presteren, maar ondertussen zit je alweer in het rood. En als dat te vaak gebeurt zonder voldoende herstel, zakt je basisconditie nog verder.
Wat ik vaak zie bij coachees in een burn-out, is dat vooral de emotionele energieconditie heel laag is geworden. Gesprekken waarin je moet uitleggen hoe het met je gaat, mails die iets raken, goedbedoelde vragen van collega’s… het kan allemaal veel meer vragen dan je op dat moment beschikbaar hebt. Dan kan het letterlijk even wazig worden in je hoofd.
Dat betekent niet dat je niets meer kunt. Het betekent dat sommige condities tijdelijk lager zijn dan andere.
Herstellen van een burnout vraagt rust en opbouw
Herstel vraagt dan niet om nog een tandje erbij, maar juist om een periode in het groen blijven. Rust nemen. Stap voor stap weer opbouwen. Net zoals je verschillende spiergroepen traint, bouw je ook verschillende vormen van mentale en emotionele conditie weer rustig op.
En ja, dat voelt soms frustrerend. Voor jezelf, maar ook voor de mensen om je heen. Omdat het niet altijd zichtbaar is waarom het ene wel lukt en het andere niet.
Meer begrip voor jezelf tijdens herstel
Maar er zit wel degelijk logica in.
Juist door dit te begrijpen, ontstaat er vaak meer mildheid naar jezelf. En vanuit daar ontstaat ruimte om weer op te bouwen. Zodat je energie stap voor stap terugkomt en je uiteindelijk weer kunt doen wat voor jou belangrijk is.
Ik vind het iedere keer weer bijzonder om mensen hierin te begeleiden en te zien hoe iemand langzaam weer steviger komt te staan.
