Je zegt ja tegen iemand anders.
Maar ondertussen zeg je nee tegen jezelf.
Het gevoel hebben dat je altijd klaarstaat voor anderen. Dat je helpt, meebeweegt en ondertussen zelf steeds leger raakt. Dit hoor ik soms van coachees. Op het eerste gezicht lijkt het een probleem van grenzen stellen, maar als we wat dieper kijken blijkt er vaak iets anders onder te liggen.
De echte oorzaak van schuldgevoelens
Veel mensen zeggen namelijk niet ja omdat ze het echt willen, maar omdat ze iets niet willen voelen. Niet het schuldgevoel dat opkomt wanneer ze nee zeggen. Niet het ongemak van iemand teleurstellen.
Het brave-meisjes-syndroom: pleasen en jezelf aanpassen
In systemisch werk wordt dit vaak het brave-meisjes-syndroom genoemd, waar onder andere Els van Steijn over schrijft. Het gaat over loyaal zijn, aangepast zijn en zorgen dat het goed gaat met de ander, vaak al vanaf jonge leeftijd. Je leert dat harmonie belangrijk is, dat helpen gewaardeerd wordt en dat jouw eigen behoeften al snel te veel zijn. Dus leer je jezelf aan om ja te zeggen, zelfs als alles in je eigenlijk nee voelt.
Impact op jezelf
Wat er dan gebeurt is subtiel maar ingrijpend: je zegt ja tegen de ander om het ongemak te vermijden, maar ondertussen zeg je nee tegen jezelf. En hoe vaker je dat doet, hoe verder je van jezelf af komt te staan. Dan voelt helpen niet meer als een vrije keuze, maar als een verplichting.
Ik herken dit ook bij mezelf en leer hier steeds beter mee omgaan. Doordat ik het zelf goed ken, herken ik het ook snel bij coachees.
Schuldgevoel leren verdragen
Grenzen stellen gaat niet over harder worden of eindelijk eens ‘voor jezelf opkomen’. Het gaat over het leren verdragen van gevoel. Over durven blijven bij dat moment waarop je nee zegt en merkt: dit voelt even ongemakkelijk, misschien zelfs schuldiger dan ik zou willen, maar ik kan dit dragen.
Schuldgevoel als teken van persoonlijke groei
Je kunt ook anders naar schuldgevoel kijken. Juist wanneer je je schuldig voelt, kan dat een goed teken zijn. Het betekent dat je aan het oefenen bent met nieuw gedrag, dat je een patroon doorbreekt en dat je groeit. Wanneer je je schuldig voelt, kan je het ook zien als een uitnodiging om je dichter bij jezelf te blijven.
Soms is de meest liefdevolle keuze niet aanpassen, niet pleasen, maar eerlijk zijn. Door bij het ongemak te blijven in plaats van het uit de weg te gaan, blijf je dichter bij jezelf.
